Af villum stórstjarna í NBA deildinni

Fyrir skemmstu rakst ég á umræðu á Facebook um villufjölda LeBron James í Chicago Bulls seríunni, en hann hefur afrekað það að brjóta aðeins þrisvar af sér í þeim fjórum leikjum sem lokið er. Yfir 160 mínútur leiknar og einungis þrjár dæmdar villur - þar af ein tæknivilla.  Þetta gera 0,75 villur í leik og rúmlega 53 mínútur á milli villna.

Það hefur lengi verið deiluefni meðal NBA hvort LeBron James fái sérmeðferð hjá dómurum deildarinnar, hvort sem það er sá fjöldi skrefa sem hann tekur eða hvort hann sé verndaður fyrir áköfum varnarmönnum. Til að komast að einhverju leyti til botns í því máli er best að bera saman ýmsar kennitölur milli stórstjarna NBA deildarinnar í gegnum tíðina.

Skoðum fjölda villna í leik, fjölda mínútna á hverja villu og svo hlutfall vítaskota á móti skotum utan að velli.

Efst sjáum við LeBron James á þessu tímabili og fyrir neðan það eru ferils-tölur hans og annarra stórstjarna í deildinni til samanburðar.

Aðeins Allen Iverson nær að ógna LeBron í þessum tölum en hann verður seint sakaður um að spila grimman varnarleik. Sama má segja um Dirk Nowitzki. Kobe Bryant og Michael Jordan eru hins vegar varnarmenn á pari við LeBron James en þeir hafa ekki verið eins sleypir að svið að sleppa við flautið. Jordan og Kobe eru hins vegar volume-skyttur sem skýrir hvers vegna hlutfall vítaskota á móti skotum utan að velli hallar á þá. LeBron hefur tekið sér annað hlutverk í liði Miami Heat og skýtur því boltanum mun minna en áður.

Hvernig sem á það er litið þá er umtalsverður munur þarna á milli þessara leikmanna og erfitt að færa rök fyrir því að sérmeðferð sé ekki til staðar þarna. LeBron er stórkostlegur leikmaður og hefur nú þegar skipað sér í hóp þeirra allra bestu sem spilað hafa íþróttina. LeBron er líka framúrskarandi varnarmaður - en þessi skilvirkni er utan alls eðlilegs samhengis. Bulls serían sem Heat eru nú við það að klára hefur umtöluð fyrir mikið "physical play" eða grófan leik, en 'Bron skautar í gegn með 2 persónuvillur (tek ekki tæknivilluna með).

Persónulega held ég að fátt - ef eitthvað - geti komið í veg fyrir sigur Miami Heat í úrslitum í sumar. Miami liðið er ekki fullkomlega mannað en það er nægilega vel mannað. Einnig vel mjög vel þjálfað. LeBron er samt á þeim stað að hann getur nánast hent félaginu á bakið og landað þessu sjálfur.

Það er hins vegar leiðinlegt að framangreind staðreynd geti mögulega kastað skugga á þetta stórveldi sem er að skapast á Suðurströnd Flórída...

...en við vitum að David Stern mun aldrei leyfa það.

Hinn fullkomni leikur hjá Grindavík?

Það er engu líkara að fyrsti leikur Grindavíkur gegn Stjörnunni í úrslitum Dominos deildarinnar hafi verið nánast fullkomlega leikinn. Þá á ég ekki við 100% nýting á skotum og enginn tapaður bolti - heldur fullkomin framkvæmd á leikskipulagi þjálfara.

Styrkur Grindvíkinga er við hringinn og fyrir utan þriggja stiga línuna og þeir nýttu þá styrkleika til fulls í umræddum leik. Grindvíkingar skoruðu 36 stig yfir utan þriggja stiga línuna, 42 í teignum og 22 í vítum. Eftir liggja einungis 8 stig á milli þriggja stiga línunnar og teigsins sem er kallað óskilvirkasta skotið á körfuboltavellinum. Jafnfram taka Grindvíkingar aðeins 8 skot á þessu svæði eins og sést best á skotkorti leiksins.

Sóknarnýting Grindvíkinga í leiknum var frammúrskarandi eða 61,4% (sókna sem skorað var 1 stig eða fleiri). Þeir eru með ORgt 149,4 í leiknum sem jafngildir 1,5 skoruðum per sókn. Þessi gildi náðu hámarki í fjórða leikhluta þar sem Stjarnan kom engum vörnum við. Nýtingin var 81% og ORgt 213,3 eða 2,13 stig skoruð per sókn. Skemmst frá því að segja að Grindavík hafi unnið fjórðunginn 34-12.

Það verður erfitt fyrir Grindavík að fylgja þessu eftir sérstaklega þar sem framlag bekkjarins í leiknum var aðeins 5 stig. Fleiri þurfa að koma með framlag ef Grindavík ætlar sér titilinn.

Úrvalsdeild karla 1988-89 - Tölfræðigreining

Í gegnum tíðina berum við alltaf saman gamla tímann og þann nýja. Menn rífast stanslaust um hvort Magic eða Jordan hafi getað dekkað LeBron eða Kobe. Eða jafnvel hvort meistaralið Miami Heat gæti staðið í Chicago Bulls liðinu árið 1996.

Slíkur samanburður er alltaf erfiður því þá er verið að tala um ólíka tíma, ólíkar kynslóðir leikmanna og aðrar áherslur í leik liða.

Lítið hefur hins vegar farið fyrir slíkum samanburði á gömlum körfuboltaliðum á Íslandi gegn þeim sem nú spila í Dominos deildinni.  Tilgangurinn með þessum pistli er að gera heiðarlega tilraun til þess og byrja á að bera saman Flugleiðadeildina 1989 og Dominos deildina í dag. Skoðum hvort það sé munur á hraða leiksins, skotvali, stigadreifingu, skotnýtingu og einnig skilvirkni sókna. Síðar meir munum við fá inn fleiri tímabil.

Áður en ég hóf þessa könnun var ég nokkurn veginn búinn að ákveða að leikhraði á níunda áratugnum hafi verið mun hægari en í dag. Raunin er hins vegar önnur. Meðalleikhraði (Pace) deildarinnar 1989 er aðeins 2 sóknum á eftir boltanum í dag. Sóknarnýtingin (Floor%) er sú sama og almenn skotnýting örlítið lakari í dag. TS% og eFG% er hins vegar umtalsvert hærri og það skýrist á miklu magni þriggja stiga skota sem boltinn í dag hefur umfram '89. Liðin í dag taka að meðaltali um 12 þriggja stiga skotum meira en '89 og nýtingin nokkurn veginn sú sama.

Þessi áherslumunur sést best í dreifingu stigaskors og á skotvali liðanna í deildunum tveimur, þar sem um þriðjungur allra skota í dag eru þriggja stiga skot en þetta hlutfall var aðeins 16,9% '89.

Samkvæmt Four-Factors greiningu eru það Njarðvíkingar sem tróna á toppinum með Keflavík rétt á eftir sér. Munurinn á milli bestu og lökustu liðanna er í sjálfu sé ekki mikið meiri en hann er í dag hvað þessa tölfræði varðar, að undanskildu liði ÍS sem er algerlega í sérflokki í neðsta sæti í 5 af 8 þáttum. Íþróttafélag stúdenta féll þetta árið og fór aldrei upp aftur.

Keflavík skarar fram úr í sókn með 51,9% nýtingu á sóknarleik sínum en er í einhverjum erfiðleikum með varnarleikinn. Njarðvíkingar hins vegar eru framúrskarandi í vörn, heldur sóknarnýtingu andstæðingar sinni í 41,7% og meðal þriggja bestu sóknarliða deildarinnar.

Hvað varðar leikmenn deildarinnar birtist hér að neðan listi yfir 20 efstu leikmenn deildarinnar út frá PER (Player Efficiency Rating). Þar vekur strax athygli að nýliðinn, 17 ára unglingurinn Jón Arnar Ingvarsson er þar efstur á lista með 30,9 í PER á sínu fyrsta ári í meistaraflokki Hauka (m.v. tölfræðisafn KKÍ). Ótrúlega athafnasamur inni á vellinum þrátt fyrir að spila aðeins 18 mínútur í leik. Það kann að vekja furðu lesenda að 17 ára nýliði sem spilar aðeins 18 mínútur í leik komist á þennan lista, hvað þá að leiða hann. Þessi mælikvarði hins vegar mælir skilvirkni leikmanna og nái þeir tilskildum lágmarksmínútufjölda komast þeir í mengið sem þetta er reiknað út frá.

PER mælir eins og áður segir skilvirkni og nýti menn þær mínútur sem þeir fá til góðra verka, geta þeir mælst hátt í þessu gildi.  T.d. ef tölfræði Jóns Arnars er uppreiknuð miðað við 30 mínútur í leik er hann með 22,1 stig, 5,5 stoðsendingar og 2 stolna bolta.  Jón Arnar er einnig með mjög hátt Usg% sem er fátítt fyrir unglinga á fyrsta ári.

Teitur Örlygsson er ekki langt undan með 29,5 en það er óhætt að segja að við þessa athugun hafi verið færðar undir það stoðir hversu fáránlega góður varnarmaður Teitur var á þessum tíma. Sem dæmi má nefna að Teitur var með hvorki meira né minna en 4,3 stolna bolta í leik.

Það þekkj allir Guðjón Skúlason og hvers hann er megnugur með boltann. Ótrúleg skotnýting hans á þessu tímabili vegur þungt við þessar mælingar en hann var með 57,6% nýtingu innan þriggja stiga línunnar og 38,4% utan hennar.

Restin af listanum er smekkfull af gömlum goðsögnum í íslenskum körfubolta og er efni í heila bók að fjalla um þá alla.  Einn ber þá helst að nefna og það er Hauka-maðurinn Pálmar Sigurðsson sem er faðir Arons Pálmasonar, landsliðsmanns í handbolta. Sá var heldur betur á skotskónum á þessu leiktímabili, tók 228 þriggja stiga skot (flest allra í deildinni) og hitti úr 93 þeirra (einnig flest allra í deildinni), sem gera 40,8%! Þess ber þó að geta að á þessum árum voru aðeins 3-4 leikmenn sem sáu um að skjóta 80-90% af þriggja stiga skotum liðsins. Aðrir höfðu bara önnur hlutverk í liðinu. Nú er þessu háttað á allt annan veg og fleiri geta sett hann niður fyrir utan.

Einnig verður að benda á sérstöðu Jóns Kr. Gíslasonar í leikstjórnandastöðunni fyrir Keflavík. Þar er á ferðinni hreinræktaður "point guard" ef einhvern tímann slíkur var til á Íslandi. Leiddi deildina í stoðsendingum með 167 yfir veturinn eða 6,4 að meðaltali í leik. Eflaust mætti nánast tvöfalda þessa tölu til að hún verðir nær raunveruleikanum því þeir sem skráðu tölfræðina á þessum tíma voru sjaldnast með það á hreinu hvað stoðsending fæli í sér og var hún ekki skráð nema boltinn væri sendur nánast beint í körfuna. Hlutfall stoðsendinga á móti töpuðum boltum er einnig gríðarlega hátt hjá Jóni eða 2,5, en þetta er oft góður mælikvarði á gæði leikstjórnenda.

 

Grindavík og Stjarnan í úrslit

Nú er orðið ljóst hvaða lið mætast í úrslitum Dominos deildarinnar. Grindavík sigraði KR 3-1 eins og spáð hafði verið hér á Ruslinu en Stjarnan gerði einum leik betur en spáin hafði getið til um eða einnig 3-1 sigur á Snæfelli.

Grindavík var einu ef ekki fleiri númerum of stórir fyrir KR og þegar þeim varð það ljóst að þeir eiga það til að tapa leikjum þegar þeir ráðast ekki að körfunni og sækja stig í teiginn. Óþarfi að fjölyrða meira um það hér.

Í hinni viðureigninni voru það tvö af skilvirkustu sóknarliðum deildarinnar sem voru að eigast við. Snæfell nýtir 51,5% af sóknum sínum til að skora a.m.k. 1 stig og Stjarnan nýtir 50,7%. Grindavík er einnig í þessum flokki í öðru sæti á eftir Snæfelli með 50,9% nýtingu.

Þessi rimma hófst með látum. Eins stigs sigur Snæfells í Hólminum í gríðarlega skilvirkum sóknarleik þar sem bæði lið voru yfir 51% í framangreindu nýtingarhlutfalli. Það var svo í leik 2 sem Jay Threatt fer úr tálið og fer meiddur út af í lok leiks. Það sem gerist í öðrum leiknum og næstu leikjum þar á eftir er að sóknarnýtingarhlutfallið hríðfellur hjá Snæfelli í nágrenni við 45%. Hvort það er varnarleikur Stjörnunnar að setja þumalskrúfuna á Snæfell eða sú staðreynd að Jay Threatt lék ekki með (eða lék með á öðrum fæti) skal ósagt hér. Threatt lék í 32 mínútur í leik 2 þar sem sóknarnýtingin var 45,6%, töluvert frá meðaltali Snæfells í vetur. 

Meðaltal sóknargilda (ORgt)  liðanna í þessari seríu var 110,6 hjá Snæfelli og 120,2 hjá Stjörnunni sem gefur ekki beinlínis til kynna að stífur varnarleikur hafi verið spilaður.

Nýtingarhlutfall Stjörnunnar er hins vegar nokkuð yfir 50% í öllum leikjunum. Skilvirknin í leiknum í kvöld var hins vegar frammúrskarandi með ORgt 124,5 og nýtingarhlutfall 53,7%. Hvort skotval liðsins í leiknum hafi eitthvað haft með það að gera er spurning, en það er engu líkara en Teitur og Snorri hafi fyrirskipað að langir tvistar væru harðbannaðir í þessum leik. Skotkort Stjörnunnar færir sönnur á þetta.

Svo við fáum tvö bestu lið deildarinnar í úrslitin. Grindvíkingar eiga harma að hefna eftir bikarúrslitaleikinn í ár og Stjörnumenn eru banhungraðir í sinn fyrsta Íslandsmeistaratitil og vilja einnig hefna fyrir undanúrslitin í fyrra.

Eitt er morgunljóst - að þetta verður rándýr úrslitarimma!

Mynd: Tomasz Kolodziejski (Karfan.is)

Vandamál Grindavíkur með þriðja leikhluta

Fyrr í dag vakti besti körfuboltavefur Íslands - Karfan.is - athygli á því að Grindvíkingar hafi átt í vandræðum með KR í þriðja leikhluta beggja leikja undanúrslitaviðureignar þessara liða. Grindavík tapaði þriðja leikhluta 24-33 í fyrri leiknum og 24-15 í þeim seinni.

Ruslið fór á stjá til að kanna mögulega ástæðu fyrir þessu. Grindavík er það lið í Dominos deildinni sem er í hvað mestu jafnvægi milli sigur- og tapleikja, og þ.a.l. mjög erfitt að finna hvað olli því að liðið tapaði fjórum leikjum í deild og nú einum í úrslitakeppninni.

Í deildarleikjunum töpuðu Grindvíkingar fyrir Þór Þorlákshöfn, ÍR, Keflavík og Stjörnunni. Í öllum þessum leikjum tapaði Grindavík þriðja leikhluta að undanskildum leiknum gegn Þór þar sem Grindvíkingar töpuðu fyrsta hluta 20-12. Í leiknum gegn ÍR tapaði Grindavík þriðja hluta 29-19, 35-23 gegn Keflavík og 34-18 gegn Stjörnunni.

Leikhraði liðsins er nánast sá sami í sigur- og tapleikjum, fjöldi þriggja stiga skota og karfa er nánast sá sami. Einna helsti munurinn er nýting innan við þriggja stiga línuna. Sem færir okkur að næstu athugun. Skotkort Grindvíkinga í þriðja leikhluta þeirra leikja sem þeir tapa bæði þriðja leikhluta og svo leiknum í kjölfarið gefur einhverja vísbendingu. Sjá kortið hér að neðan.

Grindvíkingar eru mjög færir í að keyra að körfunni og sækja stig þannig. Það fer hins vegar lítið fyrir skotum nálægt körfunni í framangreindum leikjum. Það er einna helst í leiknum gegn Keflavík sem Grindvíkingar ráðast mikið að körfunni en vandamálið í þeim leik var að Keflvíkingar hittu 6/9 í þristum og Grindvíkingar töpuðu 6 boltum í þriðja hluta.

Í þessum leikjum er eins og Grindvíkingar séu ekki mikið að keyra að körfunni strax eftir hálfleik og leita mikið meira að langskotum með misgóðum árangri, auk þess að gleyma sér í vörninni og fá á sig um og yfir 30 stig.

Teitur Örlygsson: "Í körfubolta ræðst þetta oft á fráköstunum"

Sá þjálfari í Dominos deildinni sem er meira teknískur og metnaðarfyllri en Teitur Örlygsson er vandfundinn, ef hann er til. Hann og Snorri Arnaldsson aðstoðarþjálfari Stjörnunar undirbúa sína leikmenn með slíkum metnaði að annað eins er vandséð í efstu deild - og það er svo sannarlega að bera ávöxt.

Eins og svo oft áður hittir Teitur naglann á höfuðið, og nú með fráköstinn. Það sást í leik KR og Grindavíkur í DHL höllinni á fimmtudaginn þar sem KR gersamlega kjöldró meistarana í frákastabaráttunni. Sóknarfráköst eru einn mikilvægasti þáttur í sóknarleik liða og kemur ekki að óvörum að þau eru einn af fjórum þáttum í Four Factors mati á sóknarleik liða. Að því gefnu skipta varnarfráköst einnig miklu máli þar sem þeim liðum sem tekst að loka á sóknarfráköst andstæðinga sinna ætti að vera greið leið til sigurs í leikjum sínum.

Stjarnan gaf andstæðingum sínum 16 sóknarfráköst að meðaltali í deildarkeppni Dominos í vetur - langhæst allra liða. Meðaltal deildarinnar var 12,2. Í leik 1 gegn Snæfelli tapaði Stjarnan sóknarfrákasta baráttunni 11-0 en tapaði aðeins með einu stigi. Það eitt er að mínu mati næg vísbending um hvað Stjarnan þarf að gera til að vinna þetta einvígi.

Myndband frá Karfan.is

Þróun í skotvali í úrvalsdeild á Íslandi - 3s vs. 2s

Fáar, ef einhverjar, reglubreytingar í körfubolta hafa haft jafn mótandi áhrif á leikinn og þriggja stiga línan sem var tekin inn í FIBA reglurnar árið 1984. Mörg lið í atvinnumannadeildum hafa sett mikinn fókus á þriggja stiga skotið og er nánast hvert og eitt einasta lið með alla vega 1-2 annálaðar þriggja stiga skyttur.

Það hefur verið mín skynjun undanfarin ár að þróunin sé í þá átt í efstu deild hér á Íslandi að þriggja stiga skotum fari fjölgandi og lið leggi sífellt meiri áherslu á þau í sóknarleik sínum. Því ákvað ég að taka saman þær upplýsingar sem eru á reiðum höndum á vefsíðu KKÍ til að kanna þetta mál.

Tölfræðisafn KKÍ, í þeirri mynd sem það er í dag, nær aftur til tímabilsins 2008-2009 og því kannski ekki nóg til af gögnum til að meta þróunina almennilega.

Ef skoðuð er samsetning á skotvali liða í efstu deild á þessum árum sést ekki mikil breyting á milli ára. Þriggja stiga skotum fækkar hlutfallslega á tveimur síðustu árum sem er harla í takt við það sem nefnt er hér að ofan. Þessa breytingu má að öllum líkindum rekja til færslu þriggja stiga línunnar utar fyrir tímabilið 2011-2012.

Ef könnuð er dreifing á stigaskori í deildinni er sömu sögu að segja þar sem fjöldi stiga af vítalínunni er stöðugur, rétt undir 20% af heildinni.

Þvert á móti er hlutfall tvegga stiga skota af heildinni að hækka umtalsvert síðustu ár og sú þróun leitar upp á við eins og gula línan sýnir. Nokkuð sem mætti einnig rekja til tilfærslu þriggja stiga línunnar fyrir tveimur árum.

Þegar almenn skotnýting er könnuð sjáum við leitni niður á við í þriggja stiga skotum. Nýtingin tekur eðlilega góða dýfu eftir tilfærslu þriggja stiga línunnar. Nokkuð jöfn nýting í tveggja stiga skotum en mjög ánægjulega þróun upp á við er að sjá í nýtingu vítaskota. Vítanýtingin náði sínu hæsta gildi á því tímabili sem kannað var í nýliðinni deildarkeppni eða 72,7%

Af þessum gögnum að dæma er hægt að hrekja fyrrgreinda kenningu að áhersla liða í eftstu deild í körfubolta á Íslandi sé að færast í átt að þriggja stiga skotum. Hins vegar ef könnuð er þróun á fjölda allra skota utan að velli í heild milli ára sést allt önnur saga.

Umtalsverð aukning á skotum utan að velli á þessum árum eða um 1,4% að meðaltali á ári. Þessar tölur haldast í hendur við fyrri athugun á þróun leikhraða í deildinni á sama tíma.

Það er því ekki hægt að fullyrða að körfuboltalið á Íslandi séu að leita í meira mæli í þriggja stiga skotin frekar en önnur skot innan línunnar. Liðin eru hins vegar að skjóta mun meira í heildina litið sem sést einnig í auknum leikhraða í gegnum árin. Áhrifa tilfærslunnar á þriggja stiga línunni gætir víðs vegar í þessari athugun og því mögulega ekki hægt að álykta um efnið vegna þessa. Ruslið mun hins vegar fylgjast með þessari þróun á næstu árum.

Stjarnan-Keflavík: Rýnt í tölurnar fyrir leik 3

Ég man seint eftir jafnmikilli fjölmiðlaumfjöllun og umtal um einn körfuboltaleik líkt og við höfum nú upplifað eftir leik 2 milli Keflavíkur og Stjörnunnar í fyrstu umferð úrslitakeppninnar í Dominos deildinni. Leikmenn að lemja hvorn annan, "floppa" og drulla yfir mann og annan á vellinum á meðan á leik stóð. Leikmaður og þjálfari í sínu hvoru liðinu fengust meira að segja til að orðhöggvast í fjölmiðlum. Þetta ætti ekki að hafa varið framhjá þeim sem hafa fylgst með Ruslinu á Facebook eða Twitter í vikunni.

En nóg af slíkri umfjöllun. Nú skulum við snúa okkur að því sem mestu máli skiptir: Tölfræði! Rennum yfir tölurnar í fyrstu tveimur leikjunum og getum okkur til um hvað þarf að gerast í þeim þriðja.

Leikur 1	Pace	ORgt	DRgt
Stjarnan	81,08	125,80	106,07
Keflavík	81,08	106,07	125,80
Leikur 2	Pace	ORgt	DRgt
Keflavík	88,86	112,54	97,91
Stjarnan	88,86	97,91	112,54

Leikhraði skiptir miklu máli í viðureignum þessara liða. Bæði lið vilja keyra upp hraðann en Stjörnunni gengur betur að spila hægari bolta en Keflavík. Leikhraði í sigurleikjum Stjörnunnar er 84,1 sókn en 86,0 sóknir í sigurleikjum Keflavíkur. Bæði lið eru mjög áþekk í tapleikjum sínum.

Stjarnan hafði stjórn á fyrsta leiknum, hélt leikhraðanum í 81 sókn og uppskar sigur. Leikur 2 hins vegar var í eign Keflavíkur með leikhraða í 88 sóknum sem er vel yfir meðaltali Stjörnunnar og akkúrat í þægindaramma Keflavíkur. Keflavík er með leikhraða að meðaltali 86,0 í sigurleikjum sínum á tímabilinu.

Varnargildi (DRgt) Stjörnunnar eru umtalsvert lægri í sigurleikjum liðsins en í tapleikjunum eða 98,6 á móti 117,9. Að því gefnu er liðið að vinna frekar í leikjum þar sem framtakssemi í vörn er meiri.

Fráköst eru mikilvæg fyrir Keflavík og er hlutfall eigin frákasta af fráköstum andstæðings í sigurleikjum liðsins 1,25 - sem þýðir að Keflavík tekur um fjórðungi fleiri frákasta en andstæðingurinn í sigurleikjum. Þetta hlutfall er ekki eins hátt hjá Stjörnunni.

Bæði lið eru mjög skilvirk í sókn með sóknargildi (ORgt) yfir meðallagi í deildinni. Bæði lið skora a.m.k. eitt stig að meðaltali í um helmingi sókna sinna, sem er yfir meðallagi.  Því er sóknarleikur ekki vandamál fyrir bæði liðið. 

Stjarnan þarf að ná stjórn á leikhraðanum og spila agaðan sóknarleik og herða upp vörnina. Keflavík þarf hins vegar að keyra upp hraðan og stíga grimmt úr í öllum fráköstum.

Líkindin eru hliðholl Stjörnunni í þessum leik en ég treysti mér ekki til að spá fyrir um úrslit hans. Spennan fyrir leikinn er orðin óbærileg og veltur þetta að mörgu leyti aðeins á því hvort liðið höndlar pressuna betur og fylgir því eftir sem þjálfararnir hafa lagt upp með.

Mynd fengin að láni frá Karfan.is

Tölfræði dómara Dominos deildar karla

Það er gömul mýta að dómarinn sé hlutlaus partur af leiknum og honum ætlað að vera holdgervingur reglubókarinnar inni  á vellinum.  Má vera að svo sé í fullkomnum heimi. Það er hins vegar (að mínu mati) staðreynd að ólíkar áherslur þeirra í dómgæslu og túlkun á reglum KKÍ geta haft umtalsverð áhrif á gang og flæði leiksins. Stundum geta lið þurft að breyta áherslum í leik sínum eftir því hvaða dómari dæmir leikina. Við lifum hins vegar ekki í fullkomnum heimi og því er þetta raunveruleikinn - að mínu mati.

Ég hef nú í rúmt ár haldið utan um tölfræði leikmanna úrvalsdeilda karla og kvenna í körfubolta hér á landi og hef ég ákveðið að skilja ekki dómarana útundan.  Því hef ég tekið saman tölfræði yfir villur dæmdar í þeim leikjum sem leiknir hafa verið í Dominos deildinni það sem af er þessu tímabili.  Upplýsingarnar eru fengnar úr "Gangur leiks" spjaldinu á KKÍ.is vefnum og gæði samantektarinnar háð þeim upplýsingum sem þar er að finna.  Ég nota MS Excel til að telja og taka saman dæmdar villur, óíþróttamannslegar villur og tæknivillur.  Gulu reitirnir í töflunni innihalda hæstu gildin í viðkomandi dálki.  Aðeins er birt tölfræði fyrir þá sem dæmt hafa tíu eða fleiri leiki í vetur.  "Mt. heima" táknar meðaltal þeirra liða sem eru á heimavelli og "Mt. úti" táknar meðaltal þeirra leiða sem eru á útivelli.  "Mt. alls" er hins vegar meðaltal í hverjum leik.

Ég ítreka að þetta eru ekki dómar dæmdir af viðkomandi dómara, heldur aðeins samtölur og meðaltöl þeirra "dómaratríóa" sem viðkomandi dómari hefur verið partur af.

Markmiðið er ekki að sakbenda einhvern einn dómara eða annan, heldur aðeins halda utan um þessa tölfræði og veita dómurum í efstu deild þarft aðhald.

Ný byrjun

Það var mikill óttablandinn spenningur og eftirvænting fyrir leik ÍR-inga gegn Skallagrími í gærkvöldi.  Spenna og eftirvænting í líkingu við það sem liðið upplifði árið 1994 þegar Herbert nokkur Arnarson snéri aftur í herbúðir ÍR-inga eftir háskólanám í Bandaríkjunum.

Eftir að Jón Arnar Ingvarsson sagði starfi sínu lausu sem þjálfari ÍR í síðustu viku var ljóst að liðið var komið að ákveðnum endapunkti. Botnsæti í Dominos deildinni var staðreynd og við blasti grimm fallbarátta. Staða sem ÍR-ingar eru ekki vanir. Varast skal að skella allri skuld vegna slakrar frammistöðu liðsins á þjálfarana eina. Leikmenn voru áhugalausir í síðustu leikjum fram að þessu og mikil deyfð yfir þeim. Kannski var þetta það sem þeir þurftu.  Ákveðin vatnsgusa í andlitið að vera komnir á botninn og þjálfari með margra ára reynslu sagt starfi sínu lausu vegna þess að hann getur ekki komið liðinu yfir þá andlegu deyfð sem ríkti.

Stjórn Kkd ÍR gerði dauðaleit að nýjum þjálfara og setti sér það að markmiði að ráða uppalinn ÍR-ing til verksins. Einhvern sem hafði spilað í Hellinum áður undir merkjum Íþróttafélags Reykjavíkur. Einhver sem naut þeirrar virðingar innan félagsins að hlustað yrði á það sem hann hefði að segja á æfingum og í leikjum.

Áhugi margra nafntogaðra fyrrverandi leikmanna liðsins var kannaður og var niðurstaðan vægast sagt heppileg fyrir þetta aldna stórveldi í íslenskum körfubolta. Herbert Arnarson var fenginn til að stýra liðinu það sem eftir lifði tímabils ásamt Steinari Arasyni. Herbert nýtur gríðarlegrar virðingar innan herbúða ÍR og er, ásamt Eiríki Önundarsyni, sá sem hefur náð hvað lengst af þeim sem leikið hafa með ÍR á seinni tímum. Herbert hefur það skap sem þarf til að rífa menn upp og reka þá áfram til góðra verka og þann karakter til að draga menn með sér til orrustu.

Strax og þetta var ljóst hóf að byggjast upp mikil eftirvænting meðan ÍR-inga. "Týndi sonurinn" snúinn aftur til heimahagana til að rífa liðið upp af botninum. Í áhorfendastúku Hertz hellisins mátti sjá andlit sem ekki höfðu sést þar í langan tíma. Allir eflaust að bíða eftir töfrunum sem menn upplifðu um árin 94-95.

Strax frá fyrstu mínútu leiks var ljóst að þessi tilraun Viðars Friðrikssonar og félaga í stjórn Kkd ÍR ætlaði að ganga upp.  Sóknin flæddi vel og vörnin hreyfanleg og menn töluðu saman. Allt annað lið mætt til leiks en það lið sem molnaði í sundur gegn ungu liði Njarðvíkur viku áður. Stórleikur Sveinbjörns Claessen stóð upp úr að mínu mati þar sem hann ekki aðeins skoraði 18 stig (60% eFG%), hirti 9 fráköst og gaf 5 stoðsendingar heldur hélt Páli Axel í aðeins 9 stigum og 4/12 nýtingu. Sveinbjörn reif niður 25% allra varnarfrákasta á meðan hann var inni á vellinum.

Skilvirkni sóknar var mjög mikil eða 133,19 stig skoruð á hverjar 100 sóknir og skilvirkni varnar
einnig eða 97,11 skoruð stig Skallagríms á hverjar 100 sóknir. Hraði leiksins (Pace) var ekki mikill eða 72,1.  ÍR-ingar töpuðu aðeins 4 boltum í öllum leiknum en fram að þessu hefur liðið verið með að meðaltali 13,6 tapaða bolta í leik.

Það eru vissulega skemmtilegir tímar framundan en áður en menn rífa upp kampavínið og fara að fagna
er rétt að vera með báðar fætur á jörðinni og átta sig á því að þetta var alger skyldusigur fyrir ÍR. Skallagrímur var lið sem ÍR einfaldlega ÁTTI að vinna á heimavelli, sér í lagi eftir að félagið hafði nýverið sent frá sér besta leikmanninn. Þetta var mjög sannfærandi sigur og skýr skilaboð til hinna liðanna að ÍR mun ekki kveðja úrvalsdeildina án þess að bíta hressilega frá sér.

Mynd: Heiða / Karfan.is

Keflavíkurhraðlestin fór hægt af stað

Það er ástæða fyrir því að meistaraflokkslið Keflavíkur er og hefur verið kallað "Keflavíkurhraðlestin". Liðið hefur hingað til alltaf spilað hraðan bolta og það er staðfest með því að meðal-Pace gildi liðsins er alltaf vel yfir meðaltali deildarinnar.

Á síðasta tímabili var það 84,8 (meðaltal deildarinnar 82,8) og það næsthæsta í deildinni. Á þessu tímabili er það hvorki meira né minna en 87,1 (meðaltal deildarinnar 83,1) og það hæsta í Dominos deildinni.

Ekki aðeins það að Keflavíkurhraðlestin vilji spila hratt - hún þarf að spila hratt.

Í upphafi tímabils var mikið rætt um lægð Keflavíkurliðsins. Ekkert gekk upp og met var sett í töpum í röð í upphafi tímabils.  Látum liggja milli hluta að fyrstu þrír leiki Keflavíkur í deildinni hafi verið gegn þeim liðum sem spáð var hvað bestum árangri á þessu tímabili og því erfiðir leiki - lítum heldur á mögulegan áhrifavald í þessu samhengi.  Leikhraði liðsins.

Keflavík spilaði alla þessa þrjá leiki um eða undir 80 í Pace.  Töluvert undir meðaltali deildarinnar.  Þar á eftir skelltu Keflvíkingar í rallýgírinn og þá fóru sigrarnir að rúlla inn eins og sjá má á myndinni hér að neðan.  Rauða línan sýnir hraða leiks Keflavíkurliðsins í þeim leikjum sem það hefur spilað í Dominos deildinni til þessa (vinstri ás), bláa línan er meðaltal deildarinnar í Pace (vinstri ás) og gula línan sýnir uppsafnaða sigra liðsins í gegnum tímabilið (hægri ás).

KR-ingar leita upp á við

KR liðið hefur hægt og rólega verið að ná sér á strik eftir brösótta byrjun og hefur nú unnið fjóra leiki í röð, nú síðast nokkuð öruggur sigur á Fjölni. Eflaust hefur margt spilað inn í velgengni liðsins og ætla ég ekki að tíunda það frekar fyrir utan að nefna tvo leikmenn sem vaxið hefur ásmegin með hverjum leik sem líður í vetur, þá Martin Hermannsson og Kristófer Acox. Ég tel að áhrif leiks þeirra á með liðinu hafi haft ótvíræð áhrif á velgengni þess undanfarið.
Þessu til stuðnings ætla ég að sýna ykkur nokkra tölfræðiþætti þessara leikmanna, leik fyrir leik, og sýna þá leitni sem hún sýnir.

Martin Hermannsson hefur sýnt gríðarlegar framfarin í vetur sést það vel á stigaskori og framlagi hans hér að neðan. Rauða línan sýnir leitni þessarra gilda og þau eru öll upp á við.

Ein eftirtektarverð breyting á leik Martins er fjöldi stoðsendinga sem vaxið hefur mikið eins og sést hér að neðan.  En það segir ekki alla söguna. Ef skoðað er hlutfall stoðsendinga á móti töpuðum boltum (sem er góður mælikvarði á frammistöðu leikstjórnenda) sést að það hækkar sífellt.

Kristófer Acox hefur einnig sýnt miklar framfarir í vetur eins og sést hér að neðan stiga- og framlagstölfræði hans.

Það sem einna helst vekur athygli við þessa athugun er þróun í fjölda frákasta hjá honum milli leikja.

Það verður áhugavert að fylgjast með Martin, Kristófer og hinum KR-ingunum í vetur og spennandi að sjá hvort þeir standi undir þeim væntingum sem gerðar voru til þeirra í haust. Martin og Kristófer eru alla vega að leggja sitt af mörkum.

Úrvalslið fyrri umferðar Dominos deildar kvenna í tölum

Þarf engan að undra að úrvalslið fyrri umferðar Dominos deildar kvenna innihaldi 4 leikmenn frá tveimur efstu liðum deildarinnar, Keflavík og Snæfelli.  Tölfræði þessara leikmanna styður að mestu leyti við þetta val KKÍ en þó ekki öllu.  Taflan hér að neðan sýnir tölfræði þessara leikmanna og í hvaða sæti hver þeirra lendir í hverjum tölfræðilið.

Lele Hardy er í þriðja sæti deildarinnar yfir PER með 50,1 sem er gríðarlega hátt gildi. Crystal Smith hjá Grindavík og Britney Jones hjá Fjölni eru þó með hærri gildi eða 52,1 og 52,0. Það sem færir Hardy sæti í úrvalsliðinu er sú staðreynd að hún er nánast ein að halda Njarðvíkurliðinu frá fallsæti og gerir nánast allt í liðinu. Hún mokar niður tæpum helmingi allra þeirra frákasta sem í boði eru á meðan hún er inni á vellinum og það er ekki stuttur tími.

Sara Rún og Pálína eru að spila frábæran körfubolta það sem af er vetri og sitja í 6. og 7. sæti deildarinnar í PER, og Hildur Björg fylgir fast á eftir í 8. sæti.

Hildur Sigurðardóttir hins vegar er aðeins í 17. sæti allra leikmanna í PER og nokkrir íslenskir leikmenn fyrir ofan hana þar. Hildur er hins vegar einn allra besti leikstjórnandi deildarinnar og ljúga tölurnar engu um það. Hún er með 30,7% í AST% sem þýðir að yfir 30% af körfum liðsfélaga hennar (á meðan hún er á vellinum) koma eftir stoðsendingu frá henni og er hún í 5. sæti í deildinni í þessum þætti. Hildur er einnig með mjög gott hlutfall stoðsendinga á móti töpuðum boltum eða 1,686 eða 4. sæti í þeim tölfræðiþætti.  Þess má geta að þrír leikmenn Snæfells raða sér í 2.-4. sæti í þeim þætti:  Alda Leif, Marlow og Hildur.

Besti leikmaður deildarinnar, Pálína Gunnlaugsdóttir er hvergi að skora yfirburðargildi í þeim tölfræðiflokkum sem birtast í töflunni. Hún er stigahæst íslenskra leikmanna deildarinnar en í 5. sæti í heildina með 16,8 stig í leik. Hún spilar fantavörn og er fjórða hæst í stolnum boltum með 3,5 í leik.  Hún er klárlega mikilvægasti leikmaðurinn í langbesta liði deildarinnar og því vel að þessari nafngift komin.

Dugnaðarforkur Dominos deildarinnar var kjörin Helga Einarsdóttir í KR en tölurnar hennar rökstyðja það val því hún er í topp 8 í öllum frákasta-tölfræðiliðum og tekur niður um 28% allra frákasta á meðan hún er á vellinum.

Þjálfari ársins var nánast sjálfkjörinn Sigurður Ingimundarson með Keflavíkurliðið sem er 14-0 í deildinni og skorar hæst í Four Factors greiningu Ruslsins sem birt var fyrr í vikunni.  Keflavíkurliðið er ótvírætt besta lið deildarinnar þessa dagana og þess má geta að nýtnihlutfall (Usg%) leikmanna Keflavíkur er mjög jafnt skipt um 16-23% milli leikmanna.  Staðalfrávik í nýtni þeirra leikmanna sem spila meira en 5 mín í leik er aðeins 0,40.  Aðeins Snæfell kemst nærri Keflavík í þessum þætti með staðalfrávik 0,48.

Grindavík og Keflavík eru bestu liðin í Dominos deildum karla og kvenna



Ítarlega tölfræðigreiningu á Dominos deildum karla og kvenna er að finna í tenglunum hér til hægri og einnig neðst í þessari færslu.  Í stuttu máli er niðurstaða hennar sú að Grindavík er besta lið Dominos deildar karla og Keflavík besta lið Dominos deildar kvenna, miðað við Four Factors greiningu. Samkvæmt PER mælikvarðanum er Snæfellingurinn Jón "Nonni Mæju" Jónsson besti leikmaður fyrri hluta leiktíðarinnar í karlaboltanum en Crystal Smith er best í kvennaboltanum. Sara Rún Hinriksdóttir er best íslenskra kvenna í Dominos deildinni.

Dominos deild karla - Liðin
Dominos deild karla - Leikmenn
Dominos deild kvenna - Liðin
Dominos deild kvenna - Leikmenn

Spá eftir 16 umferðir í Dominos kvk skv. CGM

Keflavíkurstúlkur hafa verið ósigrandi á fyrri hluta tímabilsins og unnið alla af sínum 16 leikjum, en miðað við frávikin í leik þeirra (Stdev 12,27) spáir líkanið tapi í þremur leikjum á seinni hlutanum. KR rétt sleppur í úrslitakeppnina ef fer sem horfir.

Spá eftir 10 umferðir samkvæmt CGM

Þórsarar í Þorlákshöfn hafa heldur betur spilað glimrandi vel á þessu tímabili og sigrað síðustu 6 leiki í deildinni.  Snæfellingar einnig þrátt fyrir að hafa slakað örlítið á í desember.  Útlit er fyrir að Skallagrímur sleppi inn í úrslitakeppnina með þessu áframhaldi.

Linsanity núna og fyrir ári síðan

Anthony Davis er að spila fantagóðan bolta

Þrátt fyrir að hafa aðeins spilað átta leiki á þessu tímabili hefur Anthony Davis verið að spila körfubolta á heimsmælikvarða. Árangur hans er á pari við alla bestu miðherja NBA deildarinnar í gegnum árin, á þeirra nýliðaári.

Samband hraða leiks og skilvirkni varnar

Það ætti enginn að velkjast í vafa um að ég er varnarsinnaður körfuknattleiksáhugamaður og er þeirrar skoðunar að ekki sé hægt að ná árangri í íþróttinni nema með einhverjum vísi að almennilegum varnarleik. Ég hef hins vegar alltaf haldið að stífum varnarleik fylgi hægur leikhraði. Þess vegna náði þessi grein á HoopData blogginu að fanga athygli mína þar sem könnuð er fylgni milli hraða leiks (e. Pace) og skilvirkni varnarleiks (e. Defensive Rating eða DRgt) hjá NBA liðum undanfarin 6 tímabil. Gögnin þar sýna ótvírætt að því hraðari leik sem NBA lið spila, þeim mun minni skilvirkni í varnarleik liðanna. Hljómar eðlilega, ekki satt?

Mér datt í hug að fá það staðfest hvort þetta "náttúrulögmál" ætti ekki við í úrvalsdeild karla hér á Íslandi. Aðferðin sem um ræðir er leitnigreining (e. Trend Analysis) á fylgni (e. Correlation) milli fyrrnefndra tveggja þátta. Greiningin á HoopData sýndi að með hækkandi "pace", hækkar "DRgt". DRgt er mælikvarði á skilvirkni sóknar sem sýnir skoruð stig andstæðings fyrir hverjar 100 sóknir. Þeim mun hærra DRgt gildi, þeim mun lakari vörn. Gögnin sem ég kannaði ná aftur til 2008-2009 tímabilsins og spanna þar með 5 tímabil að yfirstandandi tímabili meðtöldu.

Niðurstöðurnar komu vægast sagt á óvart. Íslenskur körfubolti virðist vera í algerri andstöðu við þessa speki, því neikvæð fylgni mælist milli þessara tveggja þátta miðað við þau gögn sem könnuð voru.

HoopData könnuðu einnig annan þátt sem getur sýnt fram á skilvirkni varnar en það er eFG% (Efficient Field Goal %) andstæðings. Sú könnun rökstuddi fyrri skoðun þeirra félaga hjá HoopData, svo ég ákvað að gera sambærilega könnun á okkar gögnum. Niðurstaðan var á sömu leið. Þeim mun hraðari bolti þeim mun lakari skotnýting andstæðinga. Línan varð aðeins brattari ef eitthvað er.

Óþarfi hins vegar að láta þar við sitja svo ég reyndi að kanna hvað gæti mögulega valdið þessari "skekkju", ef svo mætti kalla.

Í könnun sem ég setti á Facebook síðu gamla bloggsins vildi ég kanna viðhorf körfuboltaáhugafólks til hraða leiksins sem spilaður er hérna heima. Niðurstaðan úr þeirri könnun var að yfirgnæfandi meirihluti þátttakenda taldi hraðan bolta vera spilaðan hérna á Íslandi, eða 92%. Sú niðurstaða á við rök að styðjast miðað við samanburð við NBA deildina á sama tíma. Meðaltal á pace síðustu 5 ára í NBA er um 77 (leiðrétt fyrir mínútufjölda) á meðan það er 82 hér á Fróni á sama tímabili. Einnig vekur athygli að munur á pace milli efstu og neðstu liða hvers árs er umtalsvert meiri á hér á landi en í NBA. Myndin hér að neðan sýnir þróun á pace á þessum 5 tímabilum sem könnuð voru og meðaltal efstu 6 liðanna og þeirra sem eru í neðri hluta töflunnar í lok hvers árs.

Eins og sjá má er þróunin upp á við og leikur liðanna er að verða sífellt hraðari. Auk þess er bilið á milli neðstu 6 liðanna og þeirra efstu sífell að þrengjast, en þó er enn töluverður munur þar á milli. Í NBA deildinni er nánast enginn munur á milli meðaltals pace efstu 15 liðanna og neðstu 15. Deildin spilar nánast öll á sama hraða.

Af þessu má leiða líkum að því að betri lið úrvalsdeildarinnar hér á Íslandi spili að meðaltali hraðari bolta en hin og nái, eins og gefur að skilja, betri árangri í vörn með sterkari hóp en hin liðin. Það skýrir að einhverju leyti hvers vegna íslenski boltinn er þvert á móti NBA deildinni hvað þessa athugun varðar.

Til gamans má geta að ef skoðuð eru meðaltöl á skilvirkni varna (DRgt) þessara sömu liða á sama tímabili þá má sjá að bilið á milli efri og neðri hlutans í DRgt er sífellt að þrengjast. Það eitt er góð vísbending um að deildin sé sífellt að verða jafnari, í það minnsta hvað varnarleik varðar. Þó verður ekki loku fyrir það skotið að aukið tempo í leik liðanna hafi hér einnig einhver áhrif. Bilið á yfirstandandi tímabili mun eflaust breytast umtalsvert áður en deildin klárast í vor, því þessi staða er tekin eftir einungis fyrstu 5 leiki tímabilsins.

Vert er að hafa í huga:

- Sum tímabilin í gögnunum innihéldu einnig árangur liða í úrslitakeppni en önnur ekki.

- 2012-2013 tímabilið spannar aðeins 5 fyrstu leiki vetrarins.

- Hægt er að fræðast um þau hugtök sem notuð eru hér að ofan í orðalista Basketball-Reference.com.

- Pace er faktor í útreikningi á ORgt/DRgt. Hærra Pace = lægra gildi á ORgt/DRgt ef stigaskor liðanna helst óbreytt.

- Ég set 0,36 faktor á vítaskotin við útreikning á Possessions gildinu, sem hefur áhrif á Pace gildið. Basketball-Reference notar líklegast 0,40 við útreikning á því sama sem kallar á örlítið hærra Pace gildi.

@Emmcee23 á Twitter

Árni Ragnarsson - Freak of Statistic Nature

Það vakti enga furðu fyrir mér að Kiddi Friðriks hjá Mogganum valdi Árna Ragnarsson mann leiks Fjölnis og KR í gær. Það vita eflaust flestir til hvers drengurinn er megnugur en það vita kannski fæstir hve "outlandish" andvanced tölfræði-liðum hann póstar.  17 stig og 21,3 í framlag í leik segja ekki alla söguna.  Skoðum nokkra frá þessum átta leikjum sem hann náði að spila í fyrrra.

TS% 63,8%
eFG% 63,0%
ORB% 31,7% (þess má geta að J'Nathan Bullock hjá Grindavík var með 34,6%)
STL% 42,0%
TOV% aðeins 9,4%
Asst/Tov Ratio 2,91
PER 27,8 (hæst allra íslenskra leikmanna, J'Nathan Bullock 29,0 og Travis Holmes 29,6)

og allt þetta á aðeins 19,5% Usg%.

Fylgist með honum í vetur.

Þeir sem vilja frekari upplýsingar um hvað þessar skammstafanir þýða geta fundið þær hér.

(Mynd:  Björn Ingvarsson - Karfan.is)